COTABATO — Nagpalabas ang Commission on Elections Bangsamoro Elections Special Task Force (COMELEC-BEST Force) ng opisyal na gabay at primer na nagpapaliwanag sa hakbang-hakbang na proseso kung paano hahatiin at ipamamahagi ang 40 Party Representation Seats sa inaabangang halalan sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) sa Setyembre 14, 2026.
Layunin ng inilabas na primer na bigyang-linaw sa mga botante at mga partidong politikal ang pormula at mekanismong gagamitin upang matiyak ang patas at maayos na representasyon sa Bangsamoro Parliament.
Ayon sa COMELEC, isang partido politikal o Regional Parliamentary Political Party (RPPP) lamang ang maaaring iboto ng bawat botante sa kanilang balota. Ang alokasyon ng 40 upuan ay daraan sa tatlong pangunahing hakbang: Qualify, Proportion, at Remainder.
Ang Tatlong Hakbang sa Alokasyon ng Upuan:
1. Unang Hakbang: Pagtukoy sa mga Kwalipikadong RPPP (Qualify)
Upang maging kwalipikado sa alokasyon ng mga puwesto, kailangang makakuha ang isang RPPP ng hindi bababa sa 2.5% ng kabuuang wastong boto (total valid votes) para sa lahat ng partido.
Ang mga partidong makakukuha ng 2.49% pababa ay awtomatikong hindi makakasama sa distribusyon ng upuan. Samantala, ang mga overvote at boto para sa mga diskwalipikadong partido ay ituturing bilang stray votes at hindi ibibilang sa kabuuang valid votes. Paalala ng komisyon: Kung sakaling iisang partido lamang ang makatawid sa 2.5% threshold, sa partidong iyon mapupunta ang lahat ng 40 upuan sa parlamento.
2. Ikalawang Hakbang: Pagkuha ng Proporsyon ng Boto (Proportion)
Matapos matukoy ang mga nakapasok sa threshold, kukunin ang porsyento ng boto ng bawat kwalipikadong partido batay lamang sa kabuuang boto ng lahat ng kwalipikadong RPPP (at hindi sa pangkalahatang kabuuan).
Ang makukuhang porsyento ay pararamihin sa 40 (bilang ng kabuuang upuan) at ibababa sa pinakamalapit na buong bilang (rounded down). Halimbawa, kung ang resulta ng pormula para sa isang partido ay 11.37, makakukuha muna ito ng 11 garantisadong upuan.
3. Ikatlong Hakbang: Pamamahagi ng mga Natitirang Upuan (Remainder)
Dahil sa proseso ng rounding down, karaniwang may mga upuang matitira (halimbawa: 36 pa lamang sa 40 ang napupunan). Sa ikatlong hakbang na ito, ipamamahagi ang mga natitirang bakanteng puwesto sa pamamagitan ng pagbibigay ng tig-iisang karagdagang upuan (+1 seat) sa mga kwalipikadong partido batay sa kanilang ranggo—mula sa may pinakamataas na boto pababa—hanggang sa tuluyang mapunan ang kabuuang 40 upuan.
Isasagawa lamang ang hakbang na ito kung may natitira pang upuan upang masigurong buo at kumpleto ang bilang ng 40 kinatawan.
Panawagan sa Publiko: “Alamin ang Proseso, Unawain ang Hatian”
Hinimok ng COMELEC ang mamamayan ng Bangsamoro na gamitin ang opisyal na Botong Bangsamoro App at bisitahin ang kanilang website (comelec.gov.ph) para sa karagdagang impormasyon at edukasyon ukol sa halalan.
Binigyang-diin ng ahensya na ang pagkaunawa sa sistemang parlyamentaryo ay mahalagang sangkap para sa isang tapat, maayos, at mapayapang halalan sa darating na Setyembre 14, 2026.
